KONGRE SUNUMLARI

Kongrede sunup yapmaya hak kazanan tüm özet ve tam metinler bu sayfada.

Kabul Edilen Özetler 39 Bildiri

No Bildiri Başlığı Yazarlar Kurum Ülke Tür
1 Role of Halal Accreditation in Addressing Trust Erosion Across Societal and International Contexts Ege Barış Kanık T.C. Ticaret Bakanlığı Türkiye Sözlü Sunum
2 Halal Food Assurance in Food Contact Materials And Nias-Related Risks Doç. Dr. İsra Toptancı (Sorumlu Yazar), Fatma Türkmen, Alev Polat Yazıcı, Kübra Keleş, Dr. Yunus Bayrak İstanbul Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü Türkiye Sözlü Sunum
3 Akreditasyon Temelli Helal Uygunluk Güvencesi: Belgelendirme Süreçlerinde Analitik Doğrulama ve Teknik Metodolojinin Rolü Keziban Yalap (Sorumlu Yazar), Furkan Büyükbaç Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Sözlü Sunum
4 An Evaluation of the Operational Data of Republic of Türkiye Halal Accreditation Agency (HAK) Nuray Talay Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Sözlü Sunum
5 Green HAL-Q: Integrating Sustainability into Halal Quality Assurance Systems Anat Denyingyhot (Sorumlu Yazar), Erfun Waehama, Suwainah Sa-i, Sulaiya Piemchaiwat, Anat Matimu, Nureesun Mahamud, Pradorn Sureephong, Pornpimol Mahamad The Halal Science Center Chulalongkorn University Tayland Sözlü Sunum
6 Helal Uygunluk Değerlendirmesinde Deney Sonuçlarının Güvenilirliği: ISO/IEC 17025 Uygulamaları ve Akredite Laboratuvarların Stratejik Rolü Dr. Aslıhan Ünüvar Hacettepe Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
7 Topluma Helal Gıda Bilinci Kazandırma Yöntemleri Prof. Dr.Hasan Yerkazan Amasya Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
8 Avrupa'da Helal Kesim: Yasal Düzenlemeler, Yasaklar ve Güncel İhtilaflı Meseleler Dilara Sultan Faslak Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DİTİB) Sosyal Dayanışma Merkezi (ZSU) Almanya Sözlü Sunum
9 Challenges in the Application of Effective Auditing Techniques to Verify Halal Integrity Javed Rashid Islamic Food and Nutrition Council of America (IFANCA) Amerika Birleşik Devletleri Sözlü Sunum
10 Medikal Turizmde Helal Sertifikasyon Süreçleri: Türkiye'nin Helal Medikal Turizm Potansiyeli Gülay Gülşen Erenç (Sorumlu Yazar), Hakime Reyyan Yaşar İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, Karya Mega Medikal Ltd. Şti. Türkiye Sözlü Sunum
11 Dijital Helal Belgelendirme İçin Teknik Bir Çerçeve Muhammed Ali Göktaş Sağlık Bilimleri Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
12 Halal Food and Food Security From Faith-Based Consumption to Systematic Accessibility Nazire Kardelen Tabaklar (Sorumlu Yazar), Tuğba Tavmaşat, Yeşim Daşdemir T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Sözlü Sunum
13 Halal Certification Schemes and Accreditation in Managing Fiqh Differences Dr. Mohammed Ali Alsheikh Wace İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) Türkiye Sözlü Sunum
14 Halal Certification Within Market Relations: A Qualitative Study Through Accreditation Assessments Enes Malik Aktaş T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Sözlü Sunum
15 The Science Behind Halal Food Certification: Sampling and Laboratory Analyses Ayşe Merve Özdemir (Sorumlu Yazar), Dr. İsra Yiğitvar T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Sözlü Sunum
16 The Halal Competency Framework: A New Professional Standard Osman Keskin Bitlis Eren Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
17 Ultra İşlenmiş Besinlerdeki Gizli Tehlike: Helal Beslenme ve Sağlık Perspektifiyle Değerlendirilmesi Kamile Kara Yılmaz (Sorumlu Yazar), Betül Çalışkan, Nurcan Yabancı Ayhan Ankara Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
18 Value-Based Personnel Scheduling in the Halal Industry Mustafa Hamurcu Villsam Eğitim Araştırma ve Danışmanlık/Kırıkkale Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
19 Halal Consumer Label Literacy: A Layered Conceptual Framework Osman Keskin Bitlis Eren Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
20 Helal Belgelendirmenin Dini Açıdan Önemi ve Gerekliliği Dr. Zübeyir Aslan Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türkiye Sözlü Sunum
21 Helal Tedarik Zinciri Yönetiminde Dijital Dönüşüm: Helal Blok Zinciri Zeynep Vildan Can T.C. Ticaret Bakanlığı Türkiye Sözlü Sunum
22 Türkiye'de Gıda Katkı Maddeleri ve Gıda Enzimlerinin İthalatında Helal Sertifikalandırmanın Düzenleyici Rolü Prof. Dr. Hasan Yetim İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
23 Halal Accreditation & Recognition impact on Export Markets, Case Study: Halal Institute of Spain Said Bouzraa Tahiri (Sorumlu Yazar), Salud Serrano, Barbara Ruiz Bejarano, Muhammad Escudero, Inmaculada Rodríguez Estándar Global de Certificación Halal (Instituto Halal) İspanya Sözlü Sunum
24 Yapay Etin Fıkhi Açıdan Değerlendirilmesi Dr. Hasan Kılıç T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Türkiye Sözlü Sunum
25 Alternative Sources of Protein: Technical Aspects and Halal Requirements Dr. Saeed Hayek Islamic Food and Nutrition Council of America (IFANCA) Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Sözlü Sunum
26 Beyond Religious Obligation: The Politics of Halal Certification in Malaysia Mohd Fauzi Abu-Hussin (Sorumlu Yazar), Muhammad Bilal Zafar Universiti Teknologi Malaysia Malezya Sözlü Sunum
27 Helal Tedarik Zinciri ve İzlenebilirlik Sistemlerinin Tüketici Güvenliği ve Sektör Şeffaflığına Katkısı Fuat Özcan Karatay Belediyesi Türkiye Sözlü Sunum
28 The Role of Halal Certifying Body to Formalize Halal Accreditation towards Imported Halal Meat in Brunei Dr. Norkhairiah Hashim (Sorumlu Yazar), Nor Surilawana Sulaiman University Islam Sultan Sharif Ali, Halalan Thayyiban Research Centre Brunei Sözlü Sunum
29 Traceable Calibration Of Pressure Data Loggers As Metrological Support For Halal Compliance Bumi Hera Rihlatu (Sorumlu Yazar), Fahmy Munawar Cholil, Ian Rizki Ramadhan, Mochamad Kurniawan, Fanfan Budi Mulya Badan Standardization National Endonezya Sözlü Sunum
30 Farmasötik ve Kozmetik Formülasyonlarda Jelatin Kullanımı ve Helal Alternatiflerinin Değerlendirilmesi Zeynep Kocaizmirli Aktaş Ankara Medipol Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
31 Helal Yönetim Sisteminde Kritik Kontrol Noktaları Analizi Kamil Çölbay (Sorumlu Yazar), Orhan Engin Konya Teknik Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
32 Enhancing Halal Accreditation: Towards a Unified European and Global Approach Aldin Dugonjic The Portcullis Ltd. Hırvatistan Sözlü Sunum
33 Helal Akreditasyonun Ürün Güvenliği ve Tüketici Güveni Üzerindeki Rolü Merve Özcan (Sorumlu Yazar), Onur Çil Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Sözlü Sunum
34 An Analytic Decision Making Framework for Selection of Halal Certification Body Mustafa Hamurcu Villsam Eğitim Araştırma ve Danışmanlık/Kırıkkale Üniversitesi Türkiye Sözlü Sunum
35 Table Olives and Olive Oil: Health Attributes, Quality Practices and Halal Certification Dr. İsra Yiğitvar, Dr. Kadriye Altay (Sorumlu Yazar) T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Zeytin Araştırma Enstitüsü Türkiye Sözlü Sunum
36 Personnel Certification in Halal Conformity Assessment: Ethical Compliance and Quality Assurance in Brunei Darussalam Nor Surilawana Sulaiman (Corresponding Author), Norkhairiah Hashim Sultan Sharif Ali Islamic University Brunei Sözlü Sunum
37 Helal Gıda Zincirinde Güvenin Akreditasyon Temelli İnşası Emre Kızıl (Sorumlu Yazar), Şule Aslantaş Türk Standardları Enstitüsü (TSE), Gebze TSE Biyogenetik ve Gıda Laboratuvarı Türkiye Poster Sunumu
38 Küresel Gıda Ticaretinde Helal Standartlarının Bütünleştirilmesi: Teknik Engeller, Ekonomik Etkiler Onur Çil (Sorumlu Yazar), Emre Kızıl Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Poster Sunumu
39 Helal Gıda Ekosisteminde Akreditasyonun Rolü Ve Stratejik Konumlanışı Şule Aslantaş, Furkan Büyükbaç Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Poster Sunumu

Not: Özetlerin sıralamasında, sırasıyla özgünlük, bilimsel katkı ve metodolojik kalite puanları dikkate alınmıştır. Eşitlik durumlarının devam ettiği hallerde, özetler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Kabul Edilen Tam Metinler 18 Tam Metin

No Bildiri Başlığı Yazarlar Kurum Ülke Tür
1 The Role of Halal Accreditation in Addressing Trust Erosion Across Societal and International Contexts Ege Barış Kanık T.C. Ticaret Bakanlığı Türkiye Tam Metin
2 The Science Behind Halal Food Certification: Sampling and Laboratory Analyses Ayşe Merve Özdemir, Dr. İsra Yiğitvar T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Tam Metin
3 Halal Certification Within Market Relations: A Qualitative Study Through Accreditation Assessments Enes Malik Aktaş T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Tam Metin
4 Accreditation-Based Halal Compliance Assurance: The Role of Analytical Verification and Technical Methodology in Certification Processes Keziban Yalap, Furkan Büyükbaç Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Tam Metin
5 Reliability in Halal Compliance: Strategic Role of Accredited ISO/IEC 17025 Laboratories Dr. Aslıhan Ünüvar Hacettepe Üniversitesi Türkiye Tam Metin
6 Yapay Etin Fıkhi Açıdan Değerlendirilmesi Dr. Hasan Kılıç T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Türkiye Tam Metin
7 Topluma Helal Gıda Bilinci Kazandırma Yöntemleri Hasan Yerkazan Amasya Üniversitesi Türkiye Tam Metin
8 Traceable Calibration of Pressure Data Loggers as Metrological Support for Halal Compliance Bumi Hera Rihlatu, Fahmy Munawar Cholil, Ian Rizki Ramadhan, Mochamad Kurniawan, Fanfan Budi Mulya Badan Standardization National Endonezya Tam Metin
9 Halal Consumer Label Literacy: A Layered Conceptual Framework Osman Keskin Bitlis Eren Üniversitesi Türkiye Tam Metin
10 Table Olives and Olive Oil: Health Attributes, Quality Practices and Halal Certification Dr. İsra Yiğitvar, Dr. Kadriye Altay T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Zeytin Araştırma Enstitüsü Türkiye Tam Metin
11 Helal Tedarik Zinciri Yönetiminde Dijital Dönüşüm: Helal Blok Zinciri Zeynep Vildan Can T.C. Ticaret Bakanlığı Türkiye Tam Metin
12 The Concept of Halal Food: A Perspective on Plant-Based Nutrition Betül Çalışkan, Kamile Kara Yılmaz, Nurcan Yabancı Ayhan Ankara Üniversitesi Türkiye Tam Metin
13 Critical Control Point Analysis in The Halal Management System Kamil Çölbay, Orhan Engin Konya Teknik Üniversitesi Türkiye Tam Metin
14 Halal Food and Food Security: From Faith-Based Consumption to Systematic Accessibility Nazire Kardelen Tabaklar, Tuğba Tavmaşat, Yeşim Daşdemir T.C. Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Türkiye Tam Metin
15 Dijital Helal Belgelendirme İçin Teknik Bir Çerçeve Muhammed Ali Göktaş Sağlık Bilimleri Üniversitesi Türkiye Tam Metin
16 The Hidden Danger in Ultra-Processed Foods: An Evaluation From The Perspective of Halal Nutrition and Health Kamile Kara Yılmaz, Betül Çalışkan, Nurcan Yabancı Ayhan Ankara Üniversitesi Türkiye Tam Metin
17 Farmasötik ve Kozmetik Formülasyonlarda Jelatin Kullanımı ve Helal Alternatiflerinin Değerlendirilmesi Zeynep Kocaizmirli Aktaş Ankara Medipol Üniversitesi Türkiye Tam Metin
18 The Role of Halal Accreditation in Product Safety and Consumer Trust Merve Özcan, Onur Çil Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Türkiye Tam Metin

Not: I. Uluslararası Helal Akreditasyon Kongresi kapsamında sözlü sunum hakkı kazanan yazarların, iki bağımsız hakem tarafından çift kör değerlendirme ile kabul edilen İngilizce ve Türkçe tam metinleri listelenmiş olup, İngilizce çalışmaların Web of Science BKCI kapsamında yayınlanması planlanan editörlü kitapta yer alması öngörülmektedir. Türkçe çalışmalar ise kongre bildiri kitapçığında yer almıştır. Tam metinlerin intihal oranlarının %20 ve altında olduğu tespit edilmiştir.

Sektörel Oturumlar

1. Gün 6 Nisan

2. Gün 7 Nisan

Akademik Oturumlar

6 Nisan 2026, Pazartesi

Sunumların kongre sonrasında aşağıda paylaşılması planlanmaktadir.

1
Ege Barış Kanık
10:00

The Role of Halal Accreditation in Addressing Trust Erosion Across Societal and International Contexts

Özet

Trust is undergoing a profound and measurable erosion across contemporary societies, affecting interpersonal relations, consumer confidence, institutional legitimacy, and international cooperation. Global indicators such as the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) Trust Survey, the Edelman Trust Barometer, Pew Research Center Reports and the World Values Survey document declining public confidence in markets and governing structures, while geopolitical tensions and fragmented international order both regulatory institutions and inter-state levels amplify distrust at the global level. Against this backdrop, halal accreditation emerges as a unique multilevel instrument being capable of addressing trust deficits that span psychological, social, institutional, and transnational domains. This study examines how halal accreditation functions as a credibility-enhancing signal that reduces uncertainty, supports trust repair, and reinforces perceptions of integrity, competence, and ethical assurance among consumers. Integrating international relations theory, the paper further explores how accreditation contributes to predictability and cooperation within the global system, particularly through harmonized standards, transparency, and mutual recognition arrangements among states. Contemporary cases of distrust in food systems, certification inconsistencies, and supply chain disruptions demonstrate the need for reliable, verifiable assurance structures. The analysis is enriched with theological perspectives, highlighting Qur’anic principles of amanah (trustworthiness), honesty, and fulfilling obligations, which situate halal accreditation within a broader moral and ethical framework essential for healthy societal functioning. By synthesizing international trust research, social-psychological theory, international studies frameworks, and theological themes in an interdisciplinary manner; this paper conceptualizing and emphasizing institutions and practices, halal accreditation as a trust-restoring fact capable of responding to erosion. The findings aim to broaden the understanding of halal accreditation beyond technical compliance, framing it as a vital component of trust reconstruction in an increasingly uncertain world.

2
Merve Özcan
14:10

Helal Akreditasyonun Ürün Güvenliği ve Tüketici Güveni Üzerindeki Rolü

Özet

Helal gıda kavramı, yalnızca dini bir sınıflandırma olarak değil; hijyen, sağlık, izlenebilirlik ve kalite parametrelerini bütüncül biçimde kapsayan çok boyutlu bir kalite yönetim sistemi olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde küresel pazarda helal gıdaya yönelik artan ilgi, bu kavramın tüketici algısında saf, doğal ve minimum düzeyde müdahaleye uğramış gıda ile eşdeğer görülmesinden kaynaklanmaktadır. Bu algısal dönüşüm, helal gıdayı dini bir zorunluluğun ötesine taşıyarak gıda güvenliği standartları ve sağlıklı yaşam biçimleriyle entegre edilen evrensel bir yaklaşıma dönüştürmüştür. Bu yapının sektördeki en kritik unsuru, üretimin tüm aşamalarını; ham maddeden işleme, depolama, dağıtım ve lojistik süreçlerine kadar kapsayan sertifikasyon mekanizmasıdır. Sertifikasyon süreci, gıda güvenliğini tehdit edebilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklere karşı bir koruma kalkanı oluşturarak tüketicideki bilgi eksikliği kaynaklı güvensizliği ortadan kaldırmaktadır. Bununla birlikte, akademik ve teknik açıdan en üst düzey güvence çift akreditasyon modeli ile sağlanmaktadır. Bu model kapsamında laboratuvarların teknik ve bilimsel yeterliliği ISO/IEC 17025 standardı doğrultusunda TÜRKAK tarafından akredite edilirken, gerçekleştirilen analizlerin İslami normlara uygunluğu ise OIC/SMIIC 35 (HAK) akreditasyonu ile güvence altına alınmaktadır. Söz konusu ikili denetim yapısı, analitik metodolojinin doğruluğu ile normatif uygunluğu eşzamanlı olarak garanti etmektedir. Tüketici hassasiyetlerini sistematik ve sürdürülebilir bir güven mekanizmasına dönüştüren bu yapı, gıda güvenliği literatüründe toplam kalite yönetiminin vazgeçilmez bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu bildiriyle helal gıda kavramı sadece dini bir çerçevenin ötesinde ele alınmayıp gıda bilimi ve kalite yönetimi ile ilgili de ilgilenilmiştir. Hijyen, izlenebilirlik, kalite gibi teknik parametrelerle ilişkisini kurarak kavramsal bir çerçeve oluşturmuştur. Bu yaklaşımla helal gıdanın yalnızca dini bir gereklilik değil, evrensel gıda güvenliği ve sağlıklı yaşam anlayışının parçası hâline geldiği ortaya konulmuştur.

3
Javed Rashid
15:00

Challenges in the Application of Effective Auditing Techniques to Verify Halal Integrity

Özet

Halal certification has increased considerable focus as an essential component of the worldwide food industry. Due to the complexity of the food industry supply chain, the halal certification process is facing increasing challenges. This paper explores the critical challenges associated with halal compliance auditing in the food manufacturing sectors, the preservation of purity throughout sourcing, processing, storage, and distribution, and emphasizes the necessity of a multi-tiered auditing approach that combines rigorous on-site examinations, comprehensive document reviews, laboratory supported verifications, and the harmonization of international standards to ensure consistent and credible, outcomes to ensure halal integrity. It further discusses how advanced analytical tools, such as DNA-based species identification and alcohol detection methods, alongside halal standards-compliant frameworks, have improved the accuracy and reliability of halal assessments. The results of this review emphasize that the main challenges are a lack of unified international halal standards, supply chain complexity, halal traceability, limited understanding of the halal requirements at the manufacturing level, cost of halal implementation, and transparency solutions, risk of fraud and contamination, and a shortage of qualified halal auditors. The findings indicate that technological advancements alone are insufficient to guarantee compliance. In addition, limited supply chain transparency, reliance on complex ingredient networks, and variations in global regulatory expectations continue to pose challenges to effective halal assurance. The paper concludes that potential solutions should focus on implementing strict traceability systems, developing accessible training programs for halal handlers and auditors, harmonizing halal standards and regulations, and promoting international collaboration among interested bodies, namely governments, certification bodies, and industry. These solutions are essential to overcoming these obstacles and ensuring robust halal compliance across diverse manufacturing sectors, to maintain halal integrity.

4
Enes Malik Aktaş
15:10

Halal Certification Within Market Relations: A Qualitative Study Through Accreditation Assessments

Özet

With the advancement of modern production methods and the increasing complexity of trade networks, halal compliance has evolved beyond the sphere of individual religious knowledge and responsibility into a structure safeguarded through institutional mechanisms. This transformation has led halal certification to be evaluated not only as an indicator of religious compliance but also as an economic, commercial, and political instrument. In this regard, it becomes necessary to examine the position of halal certification within contemporary market relations and how this position is reflected in halal certification processes. The main research question of this study concerns the meanings through which producers and service providers demand halal certification, and how these demands are reflected in the halal certification market. Within this framework, the research analyzes how, in firms’ discourses on halal certification, factors such as the international validity of certificates, technical challenges encountered during export processes, and the economic returns of certification are emphasized rather than religious sensitivities. This situation raises the question of whether halal certification has been resignified as a concept shaped primarily by commercial considerations. The study was conducted by a halal accreditation assessor using a qualitative research design based on the participant observation method. The data consist of field observations recorded during halal accreditation assessments, interactions with relevant actors, and firms’ statements regarding halal certification. The collected data were analyzed using thematic analysis. By focusing on practices that highlight the instrumentalization of halal certification within the commercial sphere, this study aims to provide a sociological reading that transcends normative debates on halal certification. In this respect, the research seeks to move beyond consumer-oriented studies of halal products and services in the sociology of religion literature and to understand produceroriented approaches to halal certification within the context of market relations.

5
Mustafa Hamurcu
15:20

An Analytic Decision Making Framework for Selection of Halal Certification Body

Özet

The global demand for halal products is steadily increasing, driving rapid growth in the halal industry economy. The halal concept is diversifying across industries such as food, tourism, logistics, finance, health, cosmetics, and pharmaceuticals. The food sector, in particular, is gaining importance with rising awareness of halal food consumption. Accordingly, halal product certification has become a critical issue in the global food industry beyond national boundaries. At this point, halal compliance certification plays a key role for companies in terms of trust, market access, and corporate reputation, thereby increasing corporate interest in halal certification. Therefore, selecting an appropriate certification body from among the alternatives is a systematic and strategic decision process for companies, as an unsuitable choice may result in increased costs, time inefficiencies, lack of market acceptance, reputational damage, loss of customer trust, and reduced competitiveness. In Türkiye, halal certification is provided by organizations accredited by the Republic of Türkiye Halal Accreditation Agency (HAK). This study addresses the selection of an institution to provide halal certification, which emerges as a strategic decision-making process for a food production company. The selection process among accredited organizations operating in Türkiye was carried out using multi-criteria decisionmaking (MCDM) methods within the determined criteria. Cost, quality, reputation, and management constitute the main evaluation criteria used in the selection process. These criteria are further decomposed into several sub-criteria, including price, location, technical competence, service diversity, support facilities, market acceptance, operational capability, and customer relationship management. This study is among the first studies in the halal certification literature to address the problem of selecting a certification body. Furthermore, it fills a significant gap in literature, providing a resource that food companies can utilize in their decision-making processes. Additionally, it provides feedback for certification bodies and public authorities, offering a multi-dimensional contribution to the halal ecosystem.

6
Dr. Norkhairiah Hashim
15:30

The Role of Halal Certifying Body to Formalize Halal Accreditation Towards Imported Halal Meat in Brunei

Özet

The assurance of halal integrity in imported meat is a critical concern for Muslim-majority countries that rely heavily on international food supply chains. At the same time, consumers are increasingly concerned about whether the products they consume are halal; hence, demand for transparency, ethical sourcing, and safety has never been higher. One crucial system that upholds these values, particularly in meeting the dietary needs of Muslim consumers, is halal accreditation. Therefore, Brunei’s commitment to halal integrity as a cornerstone of its Islamic economy underscores the critical need for a robust accreditation mechanism for imported meat products. This paper examines the pivotal role of halal certifying bodies (HCBs), particularly the Brunei Islamic Religious Council (BIRC), which is monitored and enforced by the Halal Food Control Division (HFCD) under the Department of Shariah Affairs (DSA), in formalising halal accreditation processes to ensure Shariah-compliance, affecting product safety and, in turn, consumer confidence. This study makes a distinct contribution to halal governance literature by shifting the focus from generic certification principles to the operational mechanics of a state-mandated, religious council-led accreditation system for a critical imported meat. It critically examines Brunei’s integrated model, in which the BIRC functions not merely as a certifier but also as a proactive gatekeeper and enforcer across borders, a nuanced governance approach that is less documented in existing research. Using a qualitative doctrinal and policy analysis approach, the analysis is anchored in a close examination of Brunei’s primary regulatory instruments, namely the Halal Certificate and Halal Label Order (HCHLO) and the Halal Meat Act (HMA), and the implementing protocols of the HFCD. By dissecting these specific legal and institutional frameworks, the paper reveals how formalised accreditation enhances traceability and reduces adulteration, thereby offering concrete insights for strengthening halal integrity in globalised markets.

7
Doç. Dr. İsra Toptancı
16:15

Halal Food Assurance in Food Contact Materials And Nias-Related Risks

Özet

Helal gıda güvencesi kapsamında gıda ile temas eden materyallerin; helal olmayan maddeler içermemesi, kontaminasyon riski bulunan ekipmanlarla üretilmemesi ve üretimden dağıtıma kadar tüm aşamalarda helal olmayan ürünlerden fiziksel olarak ayrılması gerekmektedir. Ayrıca bu materyallerin gıda sınıfı nitelikte olması ve insan sağlığı açısından tehlikeli veya helal olmayan bileşenler içermemesi zorunludur. Gıda ile temas eden materyallerden (food contact materials, FCM) gıdaya madde geçişi, hem gıda güvenliği bilimleri hem de helal-tayyib değerlendirmeleri açısından kritik bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Literatürde bisfenoller, fitalatlar, primer aromatik aminler, mineral yağ hidrokarbonları ve ağır metaller gibi maddelerin FCM’lerden gıdaya migrasyon gösterebildiği; bu bileşiklerin endokrin bozucu, genotoksik veya kümülatif toksisite potansiyeline sahip olabileceği rapor edilmiştir. Geri dönüştürülmüş gıda ile temas eden materyallerin kullanımı ise bu risk değerlendirmesini daha karmaşık hale getirmektedir. Geri dönüştürülmüş materyallerin heterojen kaynaklardan elde edilmesi, geri dönüşüm sırasında uygulanan mekanik ve termal işlemler, polimer yapısında zincir kısalmasına yol açmaktadır. Bu yapısal değişiklikler, difüzyon katsayısını yükselterek hem mevcut kontaminantların gıdaya geçişini hem de bilinçli olarak eklenmeyen maddelerin (nonintentionally added substances, NIAS) oluşumunu kolaylaştırmaktadır. NIAS; önceki kullanım kalıntıları, bozunma ürünleri ve kimyasal reaksiyon yan ürünlerinden oluşmakta olup, bu maddelerin önemli bir kısmı kimyasal ve toksikolojik açıdan tam olarak karakterize edilmemiştir. Mevcut bilimsel veriler, NIAS’ın çoğu zaman bilinmeyen toksikolojik profillere sahip olduğunu ve geleneksel spesifik migrasyon limitleriyle yeterince kontrol edilemediğini göstermektedir. Gıda ile temas eden materyallerden kaynaklanan migrasyon ve NIAS riskleri, helal ve tayyib ilkeleriyle ilişkili olarak yeterince ele alınmamıştır. Bu durum, helal gıda güvencesi kapsamında gıda ile temas eden materyallere yönelik risk değerlendirme çalışmalarına ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

8
Anat Denyingyhot
16:25

Green HAL-Q: Integrating Sustainability into Halal Quality Assurance Systems

Özet

The rapid expansion of the global halal industry has increased expectations beyond religious compliance toward environmental sustainability, transparency, and accountability. This study presents Green HAL-Q, an integrated framework that incorporates environmental sustainability into the HAL-Q system (Halal Assurance and Liability Quality System). Originally developed to ensure halal integrity through quality management, scientific verification, and traceability, HAL-Q provides a strong foundation for strengthening halal quality infrastructure. Green HALQ extends this foundation by embedding environmental sustainability considerations into halal assurance practices at the industrial level. This research proposes a Green HAL-Q integration model that incorporates environmental performance indicators throughout the halal production chain. The model covers key operational stages, including raw material sourcing based on Good Agricultural Practices (GAP), environmentally responsible processing, energy and water efficiency, waste management, sustainable packaging, and low-carbon logistics. Environmental indicators such as energy consumption, water usage, waste generation, and carbon footprint are integrated into HAL-Q documentation and monitoring mechanisms through a digital dashboard approach, enabling measurable, auditable, and continuous environmental performance improvement. The model was applied in selected industrial establishments to evaluate its feasibility and impact. The results demonstrate that integrating environmental sustainability practices into the HAL-Q system enhances halal assurance while reducing environmental impacts, particularly carbon emissions, water consumption, and production waste. In addition, integration strengthens traceability, transparency, and credibility, which are essential for halal accreditation and international market acceptance. Green HAL-Q supports the principles of Halalan Thayyiban by ensuring that halal products are compliant, safe, and environmentally responsible. The framework aligns with Sustainable Development Goal 12 (Responsible Consumption and Production) and Sustainable Development Goal 13 (Climate Action). This study concludes that Green HAL-Q represents a scalable and accreditation-ready model for advancing an environmentally sustainable halal industry.r

9
Nazire Kardelen Tabaklar
16:35

Halal Food and Food Security From Faith-Based Consumption to Systematic Accessibility

Özet

Beslenme hakkı, bireyin sağlıklı ve aktif bir yaşam için gerekli besinlere erişimini; gıda güvencesi, temel gıda maddelerinin sürekli ve istikrarlı biçimde erişilebilir olmasını; helal gıda ise İslâm dinine göre tüketimine izin verilen ürünlerin belirlenmesini ifade eden kavramlar olmakla birlikte bu üç kavramın bütüncül bir şekilde ele alınması önemlidir. Bu çalışmanın amacı, helal gıda ile gıda güvencesini birleştirerek Müslüman topluluklar açısından gıda güvencesinin inanç temelli boyutunu vurgulamaktır. Çalışma kapsamında helal gıdaya erişim durumu incelenmiş, erişilebilirlik ve kabul edilebilirlik ilkelerinin gıda güvencesindeki rolü ortaya konmuştur. Böylece literatürde henüz sınırlı düzeyde ele alınan inanç temelli beslenme perspektifi ve kültürel kabul edilebilirlik boyutu bu çalışma ile bütüncül biçimde ele alınmıştır. Araştırmada sistematik literatür incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Helal gıda belgelendirme, akreditasyon süreçleri ve uluslararası tanıma mekanizmalarına ilişkin hakemli yayınlar, raporlar ve düzenleyici belgeler taranmıştır. Bu sayede mevcut helal tedarik zinciri uygulamaları, belgelendirme yaklaşımları ve karşılaşılan zorluklar derinlemesine değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, helal belgeli ürünlerin İslami şartlara uygunluğunun güvence altına alınmasında belgelendirme ile akreditasyonun kritik önem taşıdığını göstermiştir. Ancak farklı ülkelerde uygulanan helal standartları ve akreditasyon prosedürleri üreticilere ilave belge yükümlülüğü ve ek maliyet getirmektedir. Bu durum, helal tedarik zinciri verimliliğinde aksamalara yol açmaktadır. Çalışma, helal gıdaya sistematik erişimin ancak kapsamlı düzenleme ve uluslararası iş birliği ile mümkün olacağını ortaya koymuştur. Bu çabalar doğrultusunda, Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumu (IFHAB) gibi uluslararası yapılar ortak standartlar ve karşılıklı tanıma mekanizmaları geliştirerek üreticilerin belge yükünü hafifletmeyi hedeflemektedir. Küresel helal kalite altyapısında, IFHAB’ın öngördüğü üzere kültürel ve dinî kabul edilebilirliği esas alan bütüncül bir yaklaşım benimsenmeli, özellikle uluslararası düzeyde ortak helal standartları ve karşılıklı tanıma protokolleri geliştirilmelidir. Bu sayede tüketici güveni artacak, helal gıda ticareti kolaylaşacak ve Müslüman beslenme hakkının doğal bir uzantısı olarak dinî açıdan uygun gıdaya erişimlerinin sürdürülebilir biçimde güvence altına alınması mümkün hâle gelecektir.

10
Kamil Çölbay
16:45

Helal Yönetim Sisteminde Kritik Kontrol Noktaları Analizi

Özet

Kur’an-ı Kerim’de dört farklı surede zikredilen “Helal” ve “Tayyib” kavramları, modern Helal Yönetim Sistemlerinin (HYS) hem teolojik hem de teknik zeminini oluşturmaktadır. Bu sistem, ham maddelerin meşru kaynaklardan elde edilmesinin yanı sıra doğal, temiz ve yüksek kaliteli olmasını şart koşar. Günümüzde HYS, yiyecek süreçlerinin ötesine geçerek kozmetik, farmasötik, lojistik ve finansal hizmetleri de kapsayan bütünsel bir kalite disiplini haline gelmiştir. Sistemin operasyonel döngüsü, ham maddeden sevkiyata kadar her aşamanın İslam hukuku normları çerçevesinde tetkik edilmesini sağlar. Özellikle lojistik süreçler, ürünün "helal bütünlüğünü" (halal integrity) koruma noktasında stratejik öneme sahiptir. Lojistik yönetimi, araç temizliğinden, helal ürünlerin necis maddelerden fiziksel olarak ayrılmasına ve çoklu taşıma modellerinde izlenebilirliğin korunmasına kadar geniş bir alanı kapsar. "Tayyib" kavramı, sistemin teknik yüzünü temsil ederek ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi ile doğrudan entegre olmaktadır. Ancak HYS’yi geleneksel standartlardan ayıran temel fark, Kritik Kontrol Noktaları (KKN) analizindeki öncelikleridir. Gıda güvenliğinde biyolojik risklere odaklanılırken, Helal KKN’lerde "helalliği zedeleyecek" çapraz bulaşma riskleri ve istihale (ürün dönüşümü) süreçleri merkeze alınmaktadır. Bu araştırmada metot olarak ISO 22000’de etkili şekilde kullanılan Tehlike Analizleri ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) kullanılmıştır. Helal gıda üretiminde öncelikli olarak tehlikeler belirlenip tanımlanmış; ardından helal yönetim sistemine göre kritik noktalar tespit edilerek risk analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda ortaya çıkan risk seviyelerine göre, risklerin ortadan kaldırılması ya da kabul edilebilir seviyeye indirilmesi için önleyici faaliyetler belirlenerek tavsiyelerde bulunulmuştur. Son yirmi yıla ait akademik literatür, HYS’nin küresel pazarda stratejik bir rekabet avantajı ve izlenebilirlik aracı olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, helal standartların ISO normları ile kıyaslamalı analizini yaparak, sistemin kurumsal sosyal sorumluluk ve etik ticaret ilkeleriyle nasıl örtüştüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, HYS tüketicilere şeffaf ve güvenilir bir toplam kalite yönetimi modeli sunmaktadır.

11
Nuray Talay
10:00

An Evaluation of the Operational Data of Republic of Türkiye Halal Accreditation Agency (HAK)

Özet

Halal accreditation is a mandatory requirement in Türkiye for Halal Certification Bodies (HCABs) issuing halal certificates for the Turkish market, including both locally produced and imported products according to the Law No. 7060. This research is based on the national legislation and the most recent official data derived from the Halal Accreditation Agency (HAK) from 2019 to December 2025. It evaluates the number of accreditation applications and accreditation decisions of HAK along with the sectoral distribution of scopes according to the Standards and Metrology Institute for Islamic Countries (SMIIC) framework by descriptive statistics. HAK has received 222 accreditation applications resulting in 123 accreditation decisions. Among these, 86 of them were granted to domestic and 37 to foreign HCABs which issued 2,500 halal certificates under HAK’s accreditation assurance. Also, HAK rejected 72 applications which represents the quality-centric evaluation approach of the Agency. The scopes that have given accreditation the most are CIV (Processing of ambient stable products), CII (Processing of perishable animal products), and K (Production of chemicals/biochemicals), with 44, 41, and 33 HCABs accredited respectively. It resulted that halal sector is mostly indexed toward the food industry, as evidenced by the distribution of accreditation scopes. In addition, the rejections predominantly occur during the “Document Control and Review” stage and are primarily due to the applicants’ inability to provide sufficient documentation demonstrating a functional halal management system thereby reflecting gaps in technical competence. This research aims to strengthen the halal quality infrastructure by facilitating the integration of prospective HCABs into the sector through raising awareness and clarifying the implementation of relevant standards and HAK documentation. This study proposes a postrejection quality improvement model that includes trainings focused on question-and-answer sessions and a section in the Agency’s website to highlight common non-conformities, with a reapplication guidance to support HCABs throughout the process.

12
Dr. Mohammed Ali Alsheikh Wace
10:20

Halal Certification Schemes and Accreditation in Managing Fiqh Differences

Özet

Fiqh differences in halal-related matters represent a natural and well-established scholarly reality arising from the diversity of Islamic legal schools and methodologies of interpretation. The core challenge, however, lies not in the existence of these differences but in the uncontrolled and inconsistent application of fiqh opinions within industrial halal practices, which undermines the credibility of halal certification, weakens consumer confidence, and hinders international trade. This paper examines the role of halal accreditation in regulating the application of fiqh differences within the industrial sector, while arguing that accreditation alone is insufficient unless it is built upon a robust and well-defined Halal Certification Scheme. While OIC/SMIIC halal standards provide the overarching framework and minimum requirements, the certification scheme serves as the critical operational layer that translates these standards into auditable and enforceable certification rules. The study highlights the essential components of an effective certification scheme, including the formal declaration of fiqh reference, structured mechanisms for managing disputed issues, defined auditor competency requirements, and transparent certification decision-making processes. Within this framework, accreditation functions as a governance tool that ensures certification bodies apply the scheme consistently, impartially, and without commercial adaptation. The paper concludes that the systematic integration of OIC/SMIIC standards, a clearly structured certification scheme, and effective accreditation mechanisms offers the most practical and credible approach to managing fiqh differences in halal industrial applications. This integrated model transforms fiqh diversity from a source of fragmentation into a controlled and manageable element, thereby strengthening trust in the halal ecosystem and supporting its long-term sustainability at both regional and international levels.

13
Aldin Dugonjic
10:30

Enhancing Halal Accreditation: Towards a Unified European and Global Approach

Özet

In recent years, halal standards, certification bodies, and accreditation systems have attracted increasing global attention. Organizations such as the Standards and Metrology Institute for Islamic Countries (SMIIC) have developed comprehensive guidelines for halal certification and accreditation which have been adopted by countries including Türkiye and the United Arab Emirates. Despite these developments, significant challenges remain, particularly within the European halal market, where regulatory frameworks, standardization, and mutual recognition are often limited or inconsistent. This study brings together insights from existing halal accreditation practices and explores the potential benefits of establishing a European Halal Accreditation Agency to harmonize certification processes across EU countries. By examining principles of mutual recognition among OIC member states and the requirements for halal certification bodies, this research highlights opportunities to improve trust, transparency, and consistency in halal food and service markets worldwide. The proposed agency is conceived as a European institutional framework that draws selectively on OIC/SMIIC standards, particularly OIC/SMIIC 3:2019, as a source of internationally recognized best practices and technical reference. In this way, the study positions OIC/SMIIC standards as a comparative benchmark that can support dialogue and compatibility with OIC accredited systems, without implying regulatory or institutional subordination. The research adopts a qualitative methodology combining document analysis of international halal standards, a comparative review of selected national halal accreditation and certification models, and an institutional assessment of accreditation governance within the European Union. This approach allows for a critical evaluation of both the feasibility and added value of a unified European halal accreditation structure.

14
Keziban Yalap
10:00

Akreditasyon Temelli Helal Uygunluk Güvencesi: Belgelendirme Süreçlerinde Analitik Doğrulama ve Teknik Metodolojinin Rolü

Özet

Günümüzde dinî belgelendirme sistemleri yalnızca inanç temelli uygunluk mekanizmaları olmaktan çıkmış; gıda güvenliği, insan sağlığı, etik üretim ve tüketici güveni ile doğrudan ilişkili kalite altyapıları hâline gelmiştir. Küresel gıda ticaretinin artması, karmaşık tedarik zincirleri ve tüketicilerin ürün güvenliğine yönelik beklentilerinin yükselmesi, dinî belgelendirme sistemlerinin daha şeffaf, izlenebilir ve bilimsel temellere dayalı olarak yapılandırılmasını zorunlu kılmıştır. Bu çalışma, helal belgelendirme başta olmak üzere dinî belgelendirme sistemlerini genel bir çerçevede ele almakta; helal belgelendirmenin bilimsel analiz zorunluluğu, akreditasyon yapısı, teknik personel gerekliliği ve insan sağlığına yönelik önleyici yaklaşımı bakımından sahip olduğu güçlü yönleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, helal belgelendirmenin yalnızca “izin verilen-verilmeyen” ayrımına dayalı bir sistem olmadığı; enstrümantal analizler, mikrobiyolojik testler ve biyogenetik doğrulama yöntemleriyle desteklenen, risk temelli ve sürdürülebilir bir güvence modeli sunduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda helal belgelendirme, yalnızca domuz eti veya alkol gibi bileşenlere odaklanan dar bir yasaklar sistemi değil; insan sağlığını tehdit eden her türlü kimyasal, mikrobiyolojik ve genetik riskin önlenmesini hedefleyen, koruyucu ve önleyici bir kalite güvence yaklaşımı olarak ele alınmaktadır. Özellikle laboratuvar analizlerinin, ham madde ve nihai ürün düzeyinde helal uygunluğun objektif olarak doğrulanmasında kritik bir rol oynadığı ortaya konulmaktadır. Bununla birlikte akreditasyon mekanizmalarının, belgelendirme süreçlerinde standartlaşmayı sağladığı, yorum farklılıklarını azalttığı ve helal belgelendirmeye kurumsal güvenilirlik kazandırdığı değerlendirilmektedir. Ayrıca teknik personelin yetkinliği, laboratuvar altyapısının yeterliliği ve tetkik sıklığının, helal belgelendirme süreçlerinin sürdürülebilirliği ve uluslararası kabul edilebilirliği üzerindeki belirleyici etkisi tartışılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, helal belgelendirmenin bilimsel analiz, akreditasyon ve risk temelli yaklaşım üzerinden değerlendirilmesini sağlayarak hem akademik literatüre hem de politika ve uygulama tartışmalarına kavramsal bir katkı sunmaktadır. Çalışma, helal belgelendirmenin yalnızca dini hassasiyetlere değil, aynı zamanda bilimsel kanıtlara, risk analizlerine ve modern kalite yönetimi ilkelerine dayandığını ortaya koymaktadır.

15
Dr. Aslıhan Ünüvar
10:10

Reliability in Halal Compliance Strategic Role of Accredited ISO/IEC 17025 Laboratories

Özet

Küresel helal gıda ve kozmetik pazarı, doğruluk, güvenilirlik, izlenebilirlik ve uluslararası standartlara uyum konusundaki artan tüketici talepleri nedeniyle hızla genişlemektedir. Helal uygunluk değerlendirme ve sertifikasyon süreçlerinde laboratuvar testleri belirleyici bir rol oynamakta; özellikle bileşen doğrulaması, alkol ve domuz türevli materyallerin tespiti ile helal olmayan katkı maddelerinin belirlenmesinde kritik öneme sahiptir. Analitik sonuçların güvenilirliği yalnızca uygulanan yöntemlere değil, aynı zamanda laboratuvarların yetkinliğine, etkili kalite yönetim sistemlerine, tarafsızlığa ve operasyonel şeffaflığa bağlıdır. Bu bağlamda ISO/IEC 17025 akreditasyonu, helal test laboratuvarları için temel bir gereklilik ve ön koşuldur. Bu çalışma, mevcut literatürü, uluslararası standartları ve saha uygulamalarında tespit edilen uygunsuzlukları sentezleyen kapsamlı bir derleme niteliği taşımaktadır. Çalışma kapsamında, sahada tespit edilen uygunsuzluklar esas alınarak ISO/IEC 17025:2017 standardının OIC/SMIIC 35 helal uygunluk değerlendirme kriterlerine göre teknik ve metodolojik entegrasyonu analiz edilmektedir. Risk temelli yaklaşımla analitik yöntem seçimi, doğrulama/geçerli kılma ve ölçüm belirsizliği çalışmaları, LOD/LOQ değerlerinin belirlenmesi, yalancı pozitif/negatif sonuç risklerinin azaltılması değerlendirilmektedir. Buna ek olarak, helal olmayan maddelerle çapraz kontaminasyonu önlemeye yönelik sıfır kontaminasyon protokolleri, laboratuvar tarafsızlığı ve fırsat–tehdit temelli yönetim sistemi süreçleri ele alınmaktadır. Çalışmanın özgün değeri, helal sertifikasyon sürecindeki laboratuvar analizlerini yalnızca teknik bir uygulama olarak değil, ISO 17025 ve OIC/SMIIC 35 standartlarının kesişiminde tespit edilen uygunsuzluklara dayalı yeni bir kavramsal çerçeve olarak ele almasından kaynaklanmaktadır. Laboratuvar analizleri, helal bütünlüğünün korunmasında nihai karar destek mekanizması olup üretici beyanlarının teknik ve bilimsel olarak doğrulanmasını sağlamaktadır. Bu çalışma, helal ticaretindeki teknik engellerin aşılması ve küresel güvenin tesis edilmesi amacıyla TÜRKAK ve HAK akreditasyonlarının entegre bir yönetim sistemi olarak benimsenmesini, bütüncül ve stratejik bir kalite altyapısı unsuru olarak ele alarak literatüre katkı sunmaktadır.

16
Ayşe Merve Özdemir
10:20

The Science Behind Halal Food Certification: Sampling and Laboratory Analyses

Özet

Halal food certification is a systematic process aimed at verifying compliance of food products with Islamic dietary requirements. Within this framework, sampling and laboratory analyses constitute critical verification tools for ensuring the authenticity, reliability, and continuity of halal compliance. This study aims to examine the role of sampling and laboratory analyses conducted on products within the halal food certification process as an integral component of the halal conformity, based on the OIC/SMIIC halal certification approach. It employs a qualitative and integrative methodology grounded in a comprehensive review of the literature, examination of relevant legal frameworks and international standards, and the evaluation of observations obtained from halal accreditation assessments. The study evaluates the necessity and significance of sampling in halal food certification processes, addressing the fundamental challenges encountered during sample collection, handling, and traceability. Subsequently, it assesses which laboratory analyses should be performed on the collected samples in accordance with internationally accepted halal certification criteria, emphasizing the importance of selecting appropriate tests, using validated analytical methods, and verifying the accreditation status of laboratories. The findings reveal that sampling and related laboratory analyses play a central role not only during initial certification but also within surveillance activities, particularly market surveillance. It demonstrates that sampling is not an optional practice in halal food certification; rather, it is a mandatory and complementary verification mechanism that strengthens the overall halal certification system. In addition, the paper presents a structured sampling plan aligned with the OIC/SMIIC halal certification framework, covering a three-year certification cycle. This plan includes examples of food product groups, sampling frequency, applicable laboratory analyses, analytical methods, and laboratory accreditation requirements. By integrating theoretical evaluation with practical applications and case examples, this study provides actionable recommendations for halal certification bodies to effectively plan and implement robust sampling strategies.

17
Bumi Hera Rihlatu
10:30

Traceable Calibration of Pressure Data Loggers as Metrological Support for Halal Compliance

Özet

Ensuring traceability of measuring instruments is essential for validating pressurized sterilization systems such as autoclaves and retort machines, particularly within the halal food industry where hygiene and sanitation are strictly regulated. International standards such as OIC/SMIIC 1:2019 state that hygiene, sanitation, and food safety are prerequisites in halal food preparation and require measuring and testing devices that affect product quality or health to be properly maintained and calibrated. These requirements highlight the importance of traceable calibration in halal assurance systems. In pressurized sterilization systems, both temperature and pressure are critical parameters that require calibration. However, this study is limited to the calibration and traceability of pressure measurements. Pressure data loggers are commonly used to verify pressure conditions inside such systems and therefore must be calibrated against traceable standards to ensure their traceability and accuracy. Unlike conventional pressure measuring devices, pressure data loggers generally do not provide dedicated pressure ports that allow direct connection to reference standards. Consequently, calibration through direct coupling is not feasible, and a pressure chamber is required to establish controlled and uniform pressure conditions for comparison. This study presents the development of a calibration system for pressure data loggers using a pressure chamber and traceable pressure standards. The data loggers were placed inside a pressure chamber and calibrated at set points ranging from 1.0 to 3.6 bar. Calibration was performed by direct comparison using a traceable pressure module as the standard. Measurement errors were evaluated using sequence A from DKD-R 6-1, and measurement uncertainty was estimated in accordance with JCGM 100:2008. From the calibration results, the error is 0.0087 bar with an uncertainty of 0.0010 bar at the point of 3.6 bar. These results demonstrate that the developed setup and procedure provide traceable measurement results that support system validation, halal assurance, and conformity assessment activities.

18
Prof. Dr. Hasan Yerkazan
11:15

Topluma Helal Gıda Bilinci Kazandırma Yöntemleri

Özet

Bu çalışma, helal gıda bilincinin bireysel ve toplumsal düzeyde nasıl inşa edilebileceğini ele almakta; bu bilincin yalnızca teorik bilgiyle sınırlı kalmayıp tutum ve davranışlara dönüşmesini sağlayacak dinî, eğitsel ve toplumsal yöntemleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Helal gıda anlayışı, İslâm düşüncesinde sadece fıkhî sınırlarla belirlenen bir tüketim alanı olmayıp, insanın bedenî, ruhî ve toplumsal bütünlüğünü muhafaza etmeyi hedefleyen bütüncül bir hayat tasavvurunun temel unsurlarından biridir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; hadis kaynakları esas alınarak Nebevî dönemde helal gıdaya yönelik duyarlılığın nasıl şekillendiği, bu bilincin hangi ahlâkî ilkeler üzerinden temellendirildiği ve hangi eğitim yöntemleriyle topluma aktarıldığı incelenmiştir. Hz. Peygamber’in helal ve haram bilincini yalnızca normatif hükümler yoluyla değil; örnek olma, soru-cevap yöntemi, hikâye anlatımı ve vicdanı harekete geçirme gibi pedagojik yaklaşımlarla inşa ettiği görülmektedir. Bu durum, helal gıda bilincinin dışsal denetimden ziyade bireyin içsel sorumluluk ve takvâ bilinciyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışmada Kur’an’da yer alan “helal ve tayyib” ilkesi ile hadislerde vurgulanan “helal bellidir, haram bellidir” prensibi merkeze alınmıştır. Bu iki temel ilke, helal gıda meselesinin yalnızca fetvâ eksenli bir konu olarak ele alınamayacağını; ahlâk, eğitim, iletişim ve toplumsal farkındalık boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken dinamik bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda helal gıda, bireyin manevî hayatı ile gündelik yaşam pratikleri arasında kurulan güçlü bir bağ olarak değerlendirilmektedir. Netice itibariyle bu çalışma, helal gıda bilincinin bireysel ve toplumsal düzeyde kalıcı biçimde yerleşebilmesi için okul öncesinden yükseköğretime kadar uzanan değer temelli din eğitimi, cami merkezli irşad faaliyetleri, dijital mecralarda yürütülecek sistematik farkındalık çalışmaları ve aile içinde helal sofra kültürünü güçlendiren uygulamaların birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Helal gıda bilinci, yalnızca “ne yediğimiz” sorusunu değil; “hangi niyetle, kimden ve nasıl kazandığımız” sorularını da kapsayan imanî ve ahlâkî bir sorumluluk alanı olarak değerlendirilmelidir.

19
Osman Keskin
11:25

Halal Consumer Label Literacy: A Layered Conceptual Framework

Özet

This study proposes a consumer-oriented literacy framework under the theme of halal labeling and awareness in the halal sector. The core problem addressed is not individual ignorance, but a structural information asymmetry produced by complex production technologies, fragmented certification regimes, and opaque labeling practices. As halal products increasingly rely on advanced processing, global supply chains, and multiple certification logos, consumers face growing difficulty in interpreting what halal labels actually guarantee. The study conceptualizes this situation as a systematic literacy gap rather than a communication failure. Methodologically, the study adopts a conceptual and literature-driven approach. It synthesizes research from halal governance, food labeling, certification studies, and consumer protection to identify recurring sources of confusion and misinterpretation at the consumer level. Instead of proposing new religious judgments, the analysis focuses on how information is produced, simplified, and transmitted through labels, symbols, and claims. The main outcome is a structured “Halal Consumer Literacy” framework designed at the literacy level. The framework defines three core competency domains: basic label comprehension, awareness of certification scope and limits, and recognition of uncertainty and grey areas. These competencies are framed as minimum requirements for informed consumption in contemporary halal markets. The study concludes that improving consumer literacy is not a peripheral educational task but a necessary governance intervention. Without a shared literacy baseline, neither stricter certification nor increased technological control can restore trust. The proposed framework offers a practical and scalable foundation for consumer-focused training programs aligned with the congress theme of halal labeling literacy and consumer awareness. It is suitable for public education and certification initiatives.

20
Dr. Zübeyir Aslan
11:35

Helal Belgelendirmenin Dini Açıdan Önemi ve Gerekliliği

Özet

Günümüzde üretim sektörleri uluslararası hüviyet kazanmış, ürünler İslâm hukukunun mahzurlu gördüğü standartlarda üretilmeye başlanmıştır. Buna bağlı olarak helâl haram daha karmaşık hale gelmiş ve Müslümanların güvenle helâl gıdaya ulaşması problem teşkil etmiştir. Zira Müslümanlar tarafından kullanılması veya tüketilmesi sakıncalı olan kimi haram maddeler; gıda, ilaç ve kozmetik gibi birtakım sektörlerde üretim aşamasında katkı maddesi olarak kullanılabilmektedir. Helâl belgelendirme, ürünlerin İslâmî kurallar çerçevesinde üretildiğini gösteren bir belge hüviyetinde olup belgeye sahip ürünler helâl olmayan katkı maddeleri içermediği gibi bunların üretimi aşamasında söz konusu kurallara riayet edildiğini göstermektedir. Bu çalışmadaki gaye, dinen hassas olan helâl haram dengesini korumak amacıyla İslâm dünyasında son 50-60 yıldır başvurulan helâl belgelendirmenin gerekliliğini vurgulamaktır. Araştırmada konuya dair güncel literatür taraması yapılmıştır. Neticede günümüzde globalleşen üretim sektöründe helâl belgelendirmesinin birçok alanda yapılması gerektiği temel bulgusuna ulaşılmıştır. Keza helâl belgelendirmesinin başta gayrimüslim ülkelerde olmak üzere kimi yetkili kurum ve sektörler tarafından yapıldığı, belgenin ürünlerin sağlık ve hijyen garantisi için belli standartları gerektirdiği, belge düzenleme konusunun gıda, eğitim, yenilenebilir enerji, tarım, ulaşım, turizm, ilaç, kozmetik gibi çeşitli alanlardan oluşturulduğu görülmüştür. Ayrıca helâl belgelendirmesi düzenleyicilerinin yaygınlaştırılmasının gerekliliği müşahede edilmiş; bunu haklı çıkaran faktörlerin neler olduğu, hükümet rejimlerinin farklı özelliklerine uygun, etkili düzenlemelerin nasıl formüle edilebileceği açıklığa kavuşturulmuştur. Bununla birlikte, henüz küresel bir hüviyet sadedinde olan ve yakın zamanlarda mevzuat altına alınabilen helâl belgelendirmesinin daha güven verici bazı standartlara tabi tutulması gerektiği kaydedilmiştir. Zira helâl belgelendirme; uyum, tetkik, güven problemleri, farklı uygunluk işareti kullanımı ve ekonomik menfaat amacıyla istismar etme vb. birtakım endişe ve riskleri hâlâ taşımaktadır. Ayrıca İslâm hukuku araştırmacıları ile konu uzmanlarının helâl gıda anlayışlarından kaynaklanan nedenlerle henüz birlikteliğin sağlanamadığı da görülmüştür. Bu sebeple sertifikasyonun, İslâm Konferansına bağlı İslâm Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) ile tetkik yetkisine sahip yerel ve kurumsal yapılar gözetiminde gerçekleştirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmıştır.

21
Gülay Gülşen Erenç
11:15

Medikal Turizmde Helal Sertifikasyon Süreçleri: Türkiye'nin Helal Medikal Turizm Potansiyeli

Özet

Medikal turizmde küresel rekabetin artmasıyla birlikte, hizmet sunumunda kalite, güven ve inanç hassasiyetlerine uygunluk giderek daha belirleyici hâle gelmektedir. Helal kavramı, İslami esaslara uygun üretim ve hizmet anlayışını ifade etmekle birlikte, uluslararası düzeyde kabul gören kalite standartlarını da içeren çok boyutlu bir yaklaşımı temsil etmektedir. Küresel pazarlarda, özellikle Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde helal sertifikalı ürün ve hizmetlere yönelik talep giderek artmakta; bu alandaki düzenlemeler birçok ülkede yasal ve kurumsal olarak desteklenmektedir. Bu durum, helal sertifikasyonunu yalnızca gıda sektörüyle sınırlı olmaktan çıkararak kozmetik, ilaç, otelcilik ve temizlik ürünleri gibi alanların yanı sıra sağlık ve medikal turizm sektörü açısından da stratejik bir unsur hâline getirmektedir. Türkiye, son yıllarda hızla büyüyen sağlık turizmi sektörüyle küresel ölçekte önemli bir konum elde etmiş ve medikal turizm alanında dünyada öne çıkan ülkeler arasında yer almıştır. Uluslararası hasta sayısında son yıllarda kayda değer bir artış yaşanmakta olup, TÜİK verilerine göre 2024 yılında sağlık turizmi amacıyla Türkiye’ye gelen hasta sayısı yaklaşık 1,5 milyon kişiye ulaşmış, elde edilen gelir ise 3 milyar ABD doları civarında gerçekleşmiştir. Bu veriler, Türkiye’nin medikal turizm alanındaki mevcut kapasitesini ve büyüme potansiyelini açık biçimde ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin medikal turizm alanındaki mevcut kapasitesini ve küresel konumunu, helal sertifikasyon süreçleri bağlamında ele alarak değerlendirmek; helal sertifikalı sağlık hizmetlerinin medikal turizmde rekabet avantajı, güven unsuru ve kültürel uyum aracı olarak taşıdığı stratejik önemi ortaya koymaktır. Çalışma, medikal sektör ile sağlık turizminin yeni yönelimlerini ortaya koyan akademik yayınlar, kamu ve özel kurumlara ait istatistiksel veriler ile alana ilişkin çevrim içi kaynakların doküman analizi yoluyla incelenmesine dayanmaktadır. Analizin sonucunda, sağlık turizmi ve medikal hizmetler alanında helal sertifikasyonunun Türkiye’yi küresel pazarda rekabet gücü yüksek ve tercih edilen bir konuma taşıma potansiyeline sahip olduğu tespit edilmiştir.

22
Kamile Kara Yılmaz
11:25

Ultra İşlenmiş Besinlerdeki Gizli Tehlike: Helal Beslenme ve Sağlık Perspektifiyle Değerlendirilmesi

Özet

Bu çalışmanın amacı, ultra-işlenmiş besinlerin (ultra-processed foods (UPF)) küresel boyutta artışını, insan sağlığı üzerindeki kronik patojenik etkilerini ve içerdikleri sentetik gıda katkı maddelerinin İslami helal/tayyip beslenme prensipleriyle olan derin uyumsuzluğunu mevcut literatür kapsamında bütünsel bir perspektifle incelemektir. Çalışma 2010-2025 yılları arasında PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar veri tabanlarında yayınlanan araştırmalardan; ‘halal food’, ‘nutrition literacy’, ‘food labeling’, ‘nutritional quality’, ‘consumer perception’, ‘ultra-processed foods’, ‘healthy’, ‘food additives’, anahtar kelimeleri kullanarak yapılmıştır. Gıdaları besin değerlerine (karbonhidrat, yağ, protein) göre değil, maruz kaldıkları endüstriyel işleme derecesine ve amacına göre dört gruba ayrılan bir sistem olan NOVA sınıflamasına göre; ultra işlenmiş besinler; doğal fiziksel yapısı tamamen parçalanmış besinlerdir. Bu besinler ince bağırsakta anormal hızda emilmekte, tokluk hormanlarının yetersiz salgılanmasına yol açmaktadır. Yapılan çalışmalar, UPF tüketimindeki her %10’luk artışın Tip 2 diyabet riskini %12-25 oranında arttırdığı ve beden kütle indeksi (BKİ) ile vücut yağ kütlesi arasında doğrudan ilişkili olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, kardiyovasküler hastalıklar ve kanser gibi kronik metabolik rahatsızlıkların yanı sıra gıda katkı maddeleri özelinde; emülgatörlerin ve yapay tatlandırıcıların bağırsak mukus bariyerini incelterek ‘sızıntılı bağırsak’ sendromuna ve mikrobiyata disbiyozisine neden olduğu saptanmıştır. Özellikle sentetik renklendiricilerin ve koruyucuların sistemik inflamasyon ve kanser riskiyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Helal perspektifinden bakıldığında; UPF’lerde yaygın olarak kullanılan ‘işlem yardımcısı’ veya ‘aroma’ adı altında etikette belirtilmeyen maddelerin hayvansal kaynaklı olma riskinin yüksek olduğu ve “şüpheli” kategorisini genişlettiği görülmektedir. Gıdanın sadece “helal” (izin verilen) değil, aynı amanda ‘tayyip’ (temiz, kaliteli, doğal) olmasını belirten İslam etiği ile UPF tüketimi yapısal bir çatışma içerisindedir. UPF’ler, bozulan gıda matrisleri, içerdikleri sentetik kimyasallar, yüksek rafine şeker/trans yağ içeriği nedeniyle hem biyolojik homeostazis ve hem de dini hassasiyetler açısından “gizli bir tehlike” arz etmektedir. Kamu sağlığı politikalarıyla NOVA sınıflaması temel alarak işlenmemiş besin tüketimi teşvik edilmeli; helal sertifikasyon süreçleri de katkı maddeleri menşei analizler ile tayyip standartlarına göre derinleştirilmelidir

23
Zeynep Kocaizmirli Aktaş
11:35

Farmasötik ve Kozmetik Formülasyonlarda Jelatin Kullanımı ve Helal Alternatiflerinin Değerlendirilmesi

Özet

Jelatin, farmasötik teknoloji alanında etkin madde stabilizasyonu, çözünme hızı artışı, tat koku maskeleme, düşük maliyet gibi nedenlerinden dolayı kapsül, tablet ve kozmetik formülasyonlarında çok sık kullanılan önemli bir yardımcı maddedir. Buna karşılık, jelatin üretiminde kullanılan domuz içerikli ürünler ve kullanılan sığır kaynaklı ürünlerin ise kesim şartlarının belirsizliği İslam dinine mensup kişiler için büyük engel oluşturmaktadır. Bu sorun “Helal Farmasötik” kavramını küresel bir gereklilik haline getirmiştir. Bu çalışmada, hayvansal jelatinin üstünlükleri ve üretimindeki sakıncaları ile helal sertifikalı bitkisel alternatiflerinin kıyaslaması ele alınmıştır. Çalışma, literatür taraması ve kalite standartlarının analizi yöntemi ile yürütülmüştür. İlaç ve kozmetik alanda kullanılan sığır ve domuz jelatinleri ile hidroksipropil metilselüloz (HPMC), modifiye nişasta, karagenan, pektin gibi bitkisel kaynaklı ürünlerin stabilite, çözünürlük, pH, jelleştirme gücü, şeffaflık gibi birçok özelliği karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu konu özelinde çeşitli helal standartları da analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, HPMC gibi bitkisel bazlı kapsüllerin düşük nem içeriği sayesinde hayvansal jelatine göre daha yüksek stabilizasyona sahip oldukları belirlenmiştir. Ancak endüstriyel ölçekteki üretim hatlarının teknik modifikasyonları ve ham madde maliyetindeki zorlukların da ele alınması gereken bir diğer önemli konudur. Aynı zamanda seçilen ham maddelerin helalliğinin yanı sıra tüm tedarik zincirinin ve üretim hattındaki çapraz kontaminasyon risklerinin de yönetilmesi kritik bir önem taşımaktadır. Helal sertifikalı ilaç ve kozmetik ürünlerinin üretimi sadece bir dini gereklilik değil, aynı zamanda ürün güvenliği ve izlenebilirliği için de geliştirilmiş bir kalite güvence sistemi oluşturmaktadır. Farmasötik alanda belirlenecek standartların ilaç/kozmetik/gıda takviyesi sektörüne entegrasyonu da hem yerli üretime değer katacak hem de küresel helal ilaç/kozmetik pazarında rekabet avantajı sağlayacaktır. Bu nedenle gelecekteki çalışmalarda bitkisel/sentetik polimerler ile maliyet-etkin üretim yöntemlerine odaklanılması büyük önem taşımaktadır.

24
Muhammed Ali Göktaş
12:15

Dijital Helal Belgelendirme İçin Teknik Bir Çerçeve

Özet

Helal uygunluk iddiaları, tedarik zincirinin çok paydaşlı yapısı, sınır ötesi ticaret ve ülkeler arasında farklılaşan belgelendirme uygulamaları nedeniyle tüketici açısından “anlık doğrulanabilirlik” sorununu büyütmektedir. Uygulamada helal güvencesi çoğu zaman ambalaj üzerindeki helal uygunluk işareti/markası ya da güncellenmeyen sertifika görüntüsü ile sınırlı kalmakta; belgenin kapsamı (hangi ürün/tesis/proses), geçerlilik tarihleri ve askı/iptal gibi kritik statü değişimleri tüketici tarafından hızlı ve güvenilir biçimde teyit edilememektedir. Bu boşluk, sahte belge dolaşımını kolaylaştırmakta ve tetkik çıktılarının güncelliğini tüketiciye yansıtmayı zorlaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, helal belgelendirmede doğrulanabilirlik ve güncellik eksikliğini gidermek üzere akreditasyon temelli, makine-okunabilir ve sürümlenebilir dijital sertifika kayıtlarına dayanan teknik bir çerçeve önermektir. Yöntem olarak, belgelendirme kuruluşu, akreditasyon kurumu, üretici/tedarikçi, tetkikçi ve tüketici paydaşlarının doğrulama ihtiyaçları analiz edilmiş; bu ihtiyaçlardan türetilen güven– doğrulama–izlenebilirlik gereksinimlerini karşılayacak katmanlı bir yapı tasarlanmıştır. Önerilen çerçeve dört katmandan oluşmaktadır: (i) belgelendirme kararlarının izlenebilir kayıtlarla desteklenmesi ve süreçlerin belgelendirme gerekleriyle uyumlu yürütülmesi, (ii) akreditasyon ilişkisinin doğrulanabilir referanslarla görünür kılınması, (iii) ürün/parti düzeyinde dijital sertifika kaydı ve QR ile doğrulama (benzersiz kimlik, düzenleyen kuruluş, akreditasyon referansı, kapsam, geçerlilik, durum: aktif/askıda/iptal, revizyon geçmişi ve doğrulama uç noktası), (iv) zincir-emanet (chain-of-custody) kanıtlarının sertifika kaydına bağlanması (ham madde kaynağı, parti numarası, kritik kontrol noktaları, tetkik bulguları, analiz raporları, sevkiyat kayıtları; bütünlük için hash ve zaman damgası). Sonuç olarak, önerilen tasarım, sahtecilik riskini azaltmayı, tetkiklerde çapraz kontrolü hızlandırmayı ve tüketiciye tek taramada doğrulanabilir, güncel ve standart bir doğrulama deneyimi sunmayı hedeflemektedir. Kayıtların sürümlenmesi sayesinde yenileme, kapsam değişikliği, askıya alma ve iptal güncellemeleri QR doğrulamasında her zaman en son durum olarak görüntülenmekte; geri çağırma ve şikâyet yönetiminde iz sürme kolaylaşmaktadır. Kamuya açık doğrulama ekranında minimum alanlar, ayrıntılı kanıtlarda ise yetkili paydaşlara kademeli erişim önerilmektedir.

25
Zeynep Vildan Can
12:25

Helal Tedarik Zinciri Yönetiminde Dijital Dönüşüm: Helal Blok Zinciri

Özet

Helal Tedarik Zinciri Yönetimi (HTZY), geleneksel tedarik zinciri yönetimine “helal” kavramının dâhil edilmesiyle ortaya çıkmış bir yaklaşımdır. Tedarik zinciri yönetimi bağlamında helal, bir ürünün tüketime uygun olması için İslam hukuku tarafından belirlenen şartları karşıladığını göstermektedir. Küresel düzeyde Müslüman nüfusun artışı ve bununla birlikte gayrimüslim tüketicilerin ürün farkındalıkları, helal ürünlere olan talebi günden güne artırmaktadır. Fakat bu artan talep, helal ürünlerde ve helal belgelendirme süreçlerinde sahte belgelendirme gibi yanıltıcı durumların artmasına neden olmuştur. Yanı sıra helal bir ürünün içerdiği ham maddelerin tedarik edildiği, ürünün işlendiği ve tüketildiği coğrafi yerlerin birbirinden farklı olma durumları helal tedarik zinciri ağının yapısını karmaşıklaştırmaktadır. Bu durumlar helal olarak nitelendirilen bir ürünün gerçekten helal olup olmadığını ifade eden helal bütünlük konusunda şüphe uyandırmaktadır. Helal ürünlerdeki helal bütünlüğünün korunamaması riski HTZY’de dijital dönüşümü zorunlu kılmaktadır. Helal bütünlüğün zarar görmesine neden olabilecek aksaklıkların önüne geçmek izlenebilirlik sistemleri ile mümkündür. İzlenebilirlik sistemleri, bir ürünün helal durumunu ham maddelerin kaynağından nihai ürüne kadar her süreci kaydederek ve belgeleyerek takip etmek amacıyla kullanılmaktadır. Merkezi bir operatörün varlığını gerektirmeyen ve değiştirilemez blok zinciri teknolojisi; sistemdeki verimsizlikleri izleyerek ve azaltarak tedarik zinciri operasyonlarının iyileştirilmesini sağlayan, açık, güvenli ve doğrulanabilir bir sistemle donatılmış paylaşımlı bir veri tabanına olanak tanıyan bir teknolojidir. Blok zinciri teknolojisi; verilerin değiştirilemez yapısı sayesinde üretimden tüketime kadar olan süreçte şeffaflık ve uçtan uca izlenebilirlik sağlayarak güven krizini ortadan kaldırmaktadır. Bu çalışmada helal izlenebilirlik bağlamında helal blok zinciri sistemi ile Nesnelerin İnterneti (IoT), Kurumsal Kaynak Planlama (ERP), Yapay Zekâ (AI), Radyo Frekans Tanımlama Sistemi (RFID) ve akıllı sözleşmeler gibi teknolojilerin helal blok zincirine entegrasyonu ele alınmıştır.

26
Fuat Özcan
12:35

Helal Tedarik Zinciri ve İzlenebilirlik Sistemlerinin Tüketici Güvenliği ve Sektör Şeffaflığına Katkısı

Özet

Bu çalışmanın amacı, helal gıda ve helal ürün sektöründe tedarik zinciri süreçlerine entegre edilen modern izlenebilirlik sistemlerinin tüketici güvenliği, risk yönetimi ve sektör şeffaflığı üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde analiz etmektir. Helal tedarik zinciri, yalnızca ham madde ve üretim süreçlerinin dini gerekliliklere uygunluğunu değil, aynı zamanda lojistik, depolama, paketleme ve dağıtım aşamalarında çapraz bulaşma (cross-contamination) riskinin önlenmesini de zorunlu kılmaktadır. Araştırma yönteminde, küresel helal tedarik zinciri yönetimi, dijital kayıt sistemleri ve izlenebilirlik teknolojileri üzerine mevcut akademik literatür sistematik olarak taranmış; Blockchain, RFID, IoT tabanlı sensör ağları ve bulut destekli sertifikasyon veri tabanlarının sertifikasyon süreçlerini nasıl optimize ettiği karşılaştırmalı bir analiz çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, özellikle Blockchain tabanlı dağıtık kayıt mimarilerinin değiştirilemez veri saklama kapasitesi sayesinde helal tetkik süreçlerinde veri bütünlüğünü güçlendirdiğini ve sahte sertifika riskini azalttığını göstermektedir. Ayrıca dijital izlenebilirlik sistemlerinin, olası uygunsuzluk, çapraz temas veya bileşen kaynağı belirsizliği durumlarında geri çağırma (recall) süreçlerini manuel sistemlere kıyasla çok daha kısa sürede başlatabildiği ve kriz yönetimini hızlandırdığı tespit edilmiştir. Tüketici davranışı açısından değerlendirildiğinde, dijital sertifika doğrulama uygulamaları ve mobil tabanlı sorgulama araçlarının tüketicilerin sertifika geçerliliğini, tetkik geçmişini ve ürün kaynağını anlık olarak görüntüleyebilmesini sağlayarak güven algısını doğrudan güçlendirdiği görülmüştür. Çalışmada, izlenebilirlik sistemlerinin güven oluşturma kapasitesinin yalnızca teknolojik altyapıya değil, aynı zamanda uluslararası akreditasyon standartlarıyla uyumlu veri yönetişimi modellerinin kurulmasına da bağlı olduğu vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, helal tedarik zincirinde sürdürülebilir şeffaflık ve yüksek tüketici güvenliği için izlenebilirlik teknolojilerinin uluslararası sertifikasyon ekosistemine entegre edilmesi, paydaşlar arasında ortak bir güvenilir veri ağı oluşturulması ve özellikle KOBİ’lerin bu sistemlere erişimini kolaylaştıracak finansal ve yapısal teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.

27
Dilara Sultan Faslak
12:15

Avrupa'da Helal Kesim: Yasal Düzenlemeler, Yasaklar ve Güncel İhtilaflı Meseleler

Özet

Bu bildiri, Avrupa Birliği (AB) ve üye devletlerde helal kesim uygulamalarının karşı karşıya olduğu hukuki sınırlamaları incelemeyi, özellikle şoksuz kesim yasaklarının hayvan refahı ve din özgürlüğü gerekçeleriyle nasıl temellendirildiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, helal kesimin Avrupa’da yalnızca ulusal yasaklar aracılığıyla değil, aynı zamanda tanım ve denetim eksikliği nedeniyle yapısal bir belirsizlik alanına itildiğini ve bu durumun helal ete yönelik toplumsal olumsuz algıyı beslediğini ileri sürmektedir. Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş, Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (ABAD) 2019 ve 2024 tarihli kararları ile seçili üye devletlerdeki ulusal düzenlemeler doküman analizi yoluyla incelenmiştir. Karşılaştırmalı hukuk yaklaşımı çerçevesinde helal kesime ilişkin ortak eğilimler, normatif boşluklar ve kurumsal eksiklikler analiz edilmiştir. Bulgular, helal kavramının Avrupa hukukunda tanımlanmış, hukuki koruma altına alınmış ve bağlayıcı bir denetim mekanizmasına sahip olmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, “helal” ibaresinin piyasada farklı standartlarla ve denetimsiz biçimde kullanılmasına yol açmaktadır. Bu durum üreticiler açısından hukuki belirsizlik yaratırken, tüketiciler nezdinde helal kavramına yönelik ciddi bir güven sorununa neden olmaktadır. Ayrıca ABAD’ın 2019 tarihli kararıyla, şoksuz kesim yoluyla elde edilen etlerin AB organik sertifikası (“bio”) alamayacağı kesinleşmiş, karar hayvan refahı gerekçesine dayandırılarak helal kesimin bu ilkelere aykırı olduğu varsayılmıştır. Bu yaklaşım sonucunda helal damgası taşıyan et ürünlerinin aynı zamanda organik (“bio”) damgası taşıması mümkün olmamakta ve helal ürünlerin organik pazara erişimi fiilen engellenmektedir. ABAD’ın 2024 tarihli kararı ise üye devletlerin şoksuz kesimi yasaklayabilme yetkisine sahip olduklarını teyit ederek helal kesim açısından tarihsel bir dönüm noktası oluşturmuş ve ulusal düzeyde daha kapsamlı yasakların önünü açmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, Avrupa’da helal kesimin sürdürülebilirliğinin yalnızca yargı kararları veya sınırlı ulusal istisnalarla değil, helal kavramını açık biçimde tanımlayan, denetleyen ve güven tesis eden şeffaf ve bağımsız bir akreditasyon sistemiyle mümkün olabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede helal akreditasyonu, hem tüketici güveninin yeniden tesis edilmesi hem de din özgürlüğünün kurumsal düzeyde korunması açısından temel bir araç olarak değerlendirilmektedir.

28
Said Bouzraa Tahiri
12:35

Halal Accreditation & Recognition impact on Export Markets. Case Study: Halal Institute of Spain

Özet

The main objective of this research is to study the certification activity of the accredited Halal Institute (HI), a halal certification body based in Córdoba (Spain), with more than 20 years’ experience in this field: more than 1000 applications have been processed and a total of 515 certified companies, currently. Data from 2006 to 2021 have been analyzed; the evolution of halal certification from 2006 to 2014 shows a slow evolution, from 2014 to 2016 a stable one, from 2016 to 2018 a high increase, from 2018 to 2020 stable, and from 2020 to 2021 a high increase. Halal Institute has made huge progress in a short time and has become a strong, professional organization and a reference for Halal in Spain and Latin America. It has been recognized and accredited by several authorities around the world, including Indonesia (MUI, BPJPH), Malaysia (JAKIM), Singapore (MUIS), Emirates (EIAC), Morocco (IMANOR), Qatar (Ministry of Public Health), Saudi Arabia (SFDA- Halal Center) and Türkiye (HAK). Halal Institute has also signed mutual recognition and a memorandum of understanding with several organizations (certification bodies, standardization bodies, religious authorities, etc.). Halal Institute has contributed to developing the halal concept and facilitating halal certified companies to achieve a share of the market over the globe to export halal products; from 2015 to 2021, Spanish halal products have been exported to 91 countries, especially to the Emirates, Saudi Arabia, Qatar, Morocco, Algeria, France, Italy, and the United Kingdom. From 2017 to 2022, halal bovine meat product exports reached 31.8%, ovine/caprine meat products reached 12.5%, and poultry meat and other products, 55.8%.

29
Doç. Dr. Mohd Fauzi Abu-Hussin
12:45

Beyond Religious Obligation: The Politics of Halal Certification in Malaysia

Özet

Halal certification in Malaysia is increasingly understood as a state-led regulatory regime that transcends religious obligation to function as a tool of political economy and market governance. While rooted in Islamic legal requirements, its institutionalisation of halal certification under Malaysia’s Department of Islamic Development (JAKIM) reflects deeper intersections of state authority, market strategy, and national branding. The paper examines how halal certification mediates the relationship between state power, Muslim consumer identity, and private sector actors within the broader context of Malaysia’s ambition to position itself as a global halal hub. Employing a qualitative case study approach, the analysis integrates policy documents, legislative texts, academic literature, and organizational manuals. Guided by a political economy framework, the analysis focuses on regulatory monopoly, institutional gatekeeping, political consumerism, and economic nationalism. Data were then analysed thematically. The findings revealed that Malaysia’s highly centralised halal governance structure enables the state to exercise control over both religious interpretation and market access. While intended to empower Malay-Muslim economic interests, the current certification infrastructure favors large corporations-often non-Muslim or multinational-while marginalizing SMEs due to high compliance costs. Moreover, halal certification has evolved into a tool of soft power projection, with Malaysia leveraging it for international diplomacy and influence within the global halal economy. This paper contributes to existing scholarship on halal governance and regulatory studies by conceptualising halal certification as an instrument of institutional power and market regulation rather than solely a mechanism of religious compliance. By situating halal certification within debates on regulatory governance and political economy, the study advances understanding of how religious standards are mobilised in shaping economic inclusion, national identity, and global competitiveness.

30
Prof. Dr. Hasan Yetim
14:00

Türkiye'de Gıda Katkı Maddeleri ve Gıda Enzimlerinin İthalatında Helal Sertifikalandırmanın Düzenleyici Rolü

Özet

Gıda katkı maddeleri ve gıda enzimleri, işlenmiş gıdalarda belirli teknolojik işlevleri yerine getirmek amacıyla kullanılan minör gıda bileşenleridir. Türkiye, katkı maddeleri ve enzimler konusundaki ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılamaktadır. Küresel gıda katkı maddeleri pazarının büyüklüğü 2024 yılında 120,5 milyar ABD doları olarak tahmin edilmekte olup, 2025-2030 döneminde yıllık ortalama %5,9 büyüme ile 2030 yılında 169,22 milyar ABD dolarına ulaşması beklenmektedir. Türk Gıda Kodeksi (TGK) Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ile TGK Gıda Enzimleri Yönetmeliği hükümlerine göre, domuz kaynaklı gıda katkı maddeleri ile gıda enzimleri ve enzim preparatlarının gıdalarda kullanımı yasaktır. Ancak ülkemizde kullanılan katkı maddeleri ve enzimlerin büyük ölçüde ithal edilmesi, bu ürünlerin helal uygunluğunun güvenilir şekilde doğrulanmasını gerekli kılmaktadır. Mevcut uygulamada, ithalatta helallik açısından belge yerine çoğunlukla beyan esas alınmaktadır. Oysa karmaşık üretim süreçlerine sahip katkı maddeleri ve enzimler için helal sertifikalandırma sistemleri, etkin ve nesnel bir doğrulama mekanizması sunmaktadır. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı Standartlar ve Metroloji Enstitüsü’nün (SMIIC) kuruluşunda öncü rol üstlenmiş; OIC/SMIIC 1 Helal Gıda İçin Genel Gereklilikler ve OIC/SMIIC 24:2020 Helal Gıdalara Eklenen Gıda Katkı Maddeleri ve Diğer Kimyasal Maddeler için Genel Gereklilikler standartlarının hazırlanmasına önemli katkılar sağlamıştır. Türkiye’de helal uygunluk değerlendirmesi genel olarak gönüllülük esasına dayanmakla birlikte, Helal Uygunluk Belgeli Ürünlerin İthalatına İlişkin Yönetmelik kapsamında helal olduğu beyan edilen ürünlerde belge kontrolü yapılmaktadır. Bu kapsamda, helal uygunluk değerlendirmesinin Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) tarafından akredite edilmiş kuruluşlarca gerçekleştirilmesi şarttır ve günümüzde 2.000’in üzerinde tesis HAK akreditasyonu kapsamındadır. Endonezya, Malezya ve Suudi Arabistan örneklerinde olduğu gibi, Türkiye’de de katkı maddeleri ve enzimlerin ithalatında belgeye dayalı denetimin zorunlu hâle getirilmesi; mevzuata uyumun sağlanması, izlenebilirliğin güçlendirilmesi ve tüketici güveninin artırılması açısından kritik öneme sahiptir.

31
Dr. Hasan Kılıç
14:10

Yapay Etin Fıkhi Açıdan Değerlendirilmesi

Özet

İnsanın dünyadaki önemli ihtiyaçlarından birisi şüphesiz gıdadır. Gıda denilince akla hayvanlar ve bitkiler gelmekte olup nasslarda daha çok ele alınan ve buradan hareketle fukahanın üzerinde daha çok tartıştığı konu hayvansal gıdalardır. Hayvansal gıdanın başında et gelmektedir. Bu noktada giderek artan dünya nüfusunun et ihtiyacını karşılamak için balık da dahil çeşitli hayvan çiftlikleri kurulmaya başlamıştır. Buna paralel olarak yem sanayi gelişmiştir. Tabi bu kadar üretim beraberinde daha çok arazi, su, enerji gibi bazı kaynakların tüketimine ve doğal olarak çevre kirliliğine sebep olmaktadır. İşte bu sebeplerden dolayı bilim insanları gıda noktasında daha çevreci, daha dost üretim teknolojileri üzerinde çalışmaktadır. Bunlardan birisi alternatif protein kaynakları kapsamında yapay et çalışmalarıdır. Bu kapsamda köfte formunda yapay etin üretildiği bilinmektedir. Ancak yapay et üretimi günümüzde henüz yaygınlaşmamıştır. Bunda maliyet, sosyal kabul, sağlık, çevre, hijyen, helallik gibi çok çeşitli faktörlerin etkili olacağı yapılan çalışmalarda ifade edilmektedir. Sosyal kabul noktasında helallik son derece önemlidir. Bunun tespiti fıkhi çalışmalarla mümkündür. Bu maksatla mesele fıkhi açıdan ele alınacaktır. Konunun veterinerlik, gıda teknolojisi, beslenme ve diyetetik gibi boyutları da olması hasebiyle bu alanda yapılan çalışmalar incelenmiştir. Nitekim meselenin fıkhi açıdan değerlendirilebilmesi için yapay etin nasıl üretildiğine ve üretim aşamasında hangi yöntemlerin kullanıldığına dair bu alanlardaki çalışmaların verilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmalara bakıldığında yapay etin tanımı noktasında kaynak ve besleme ortamından bahsedilmektedir. Bu iki noktada fıkhi açıdan rehberlik edecek bazı hükümler ve kriterler nasslarda yer almaktadır. Bunlar helal gıdayı belirlemede dikkate alınan fıkhi ilkelerin temelini oluşturmaktadır. Konu bu ilkeler bağlamında değerlendirilerek bir sonuca varılmaya çalışılacaktır. Ayrıca yapay etin doğal etle mukayesesinde avantaj ve dezavantajları noktasında söylenen hususlar maslahat/mefsedet, seddi zerai gibi açılardan ele alınacaktır. Diğer taraftan konunun kurban ibadetine ve tarım hayvancılık ilişkisi düşünüldüğünde özellikle buğday olmak üzere tahıl üretimine etkisinin dikkate alınması uygun olacaktır.

32
Dr. Saeed Hayek
14:20

Alternative Sources of Protein: Technical Aspects and Halal Requirements

Özet

Plant-based meat analogues, clean meat (cultivated cell-based meat), mycoprotein (single-cell proteins) and edible insects are promising major alternative sources of protein. In the excitement of accepting this new technology, the halal status of these alternative sources of protein is in question, no clear halal requirements established yet. In this review paper, we explore the current technological innovations, acceptability for Muslim consumers, and halal raised questions. The method of this review focuses on screening and searching the current literature and halal standards and extracting data from recent publications. The findings show limited understanding to the technological aspects of the alternative sources of proteins among Muslim consumers and Islamic scholars, resulting on conflict Islamic opinions. Plant base materials are the most acceptable to halal but when processed to mitigate the real meat the final product becomes doubtful to halal due to the added additives that are sourced from non-halal materials. Clean meat is genuine animal meat produced from animal cells grown in a controlled culture medium which brings questions to halal about the source of cells and components of culture medium. Mycoprotein is also questionable due to the culture medium components. Edible insects are controversial, accepted by some Muslim cultures while rejected by others. Screening the published halal standards, alternative sources of proteins are either not covered, not clear, or have conflict opinions. In conclusion, with value modification in the technical processing and effective education to Muslim consumers, the halal requirements can be established, and alternative sources of protein could become mainstream in the halal markets.

33
Dr. Kadriye Altay
14:30

Table Olives and Olive Oil: Health Attributes, Quality Practices and Halal Certification

Özet

Olive is a major agricultural commodity predominantly cultivated in the Mediterranean basin. Owing to its high nutritional value and rich profile of bioactive compounds, olive is widely consumed both as table olives and in processed forms, most notably as olive oil. Olive oil, a vegetable oil obtained through mechanical and physical processes, is particularly valued for its high content of monounsaturated fatty acids and phenolics. Both table olives and olive oil hold gastronomic and cultural significance and are globally recognized for their scientifically supported health benefits. This study examines the multifaceted role of table olives and olive oil with a particular focus on their health attributes, production methods, global production and consumption trends, quality standards, and halal certification. Halal certification represents an essential requirement for Muslim consumers and is increasingly influential in the global food market. Within Islamic dietary law, the concept of halal extends beyond the absence of prohibited substances to encompass ethical, hygienic, and procedural compliance throughout the production chain. In response to growing consumer demand, halal certification has gained importance within the table olives and olive oil sector. This study evaluates the olive supply chain in accordance with OIC/SMIIC halal standards by systematically reviewing and synthesizing recent regulatory frameworks and scientific literature. The findings highlight the current need for a more consistent, transparent, and industry-specific halal certification model tailored to the unique characteristics of table olives and olive oil production. Key aspects addressed include the halal compliance of raw materials, prevention of cross-contamination during processing and storage, implementation of effective traceability systems, and the role of accredited halal certification bodies. The study proposes practical, sector-specific methodological recommendations aimed at strengthening halal conformity assessment in the olive and olive oil industry. These recommendations contribute to improved standard implementation, enhanced product safety, and increased access to international halal markets.

34
Osman Keskin
15:15

The Halal Competency Framework: A New Professional Standard

Özet

The rapid change in biotechnological food production technologies, specifically through innovations like cultured meat, precision fermentation, and complex hybrid foods, fundamentally challenges the whole quality infrastructure. This research provides an analysis of the limitations in institutional audits within modern food systems where technological uncertainty is high. It focuses on structural gaps regarding the knowledge management responsibilities of professional staff in the culinary sector. The research methodology includes a systematic literature review and a detailed analysis of official documents. In this context, the MYK (Vocational Qualifications Authority) Cook Level 4 Rev 01 standard, which is the legal basis for professional qualifications in Türkiye, was evaluated from a Science and Technology Studies perspective. The analysis shows that this current national standard only defines personnel as technical practitioners and hygiene officers. This standard excludes vital skills such as questioning the technological background of food, analyzing the validity of certificates, and exercising ethical reasoning. This institutional gap creates a structural weakness in the quality infrastructure because it ignores the necessary competencies of human resources. To bridge the gap between existing standards and technological realities, the study offers a universal model called the Halal Competency Framework (HCF). This framework aims to provide professionals with certificate literacy and information based responsibility for complex food ingredients by integrating the Halal Assurance System into all work processes. Implementing this model will change personnel from passive workers who only follow instructions into conscious and active auditors of integrity on the ground. As a result, updating national standards through coordination between policy makers like MYK and HAK (Halal Accreditation Agency) according to technological realities is a strategic necessity. This step is essential for building sustainable trust and increasing competitiveness in the international market of Türkiye.

35
Mustafa Hamurcu
15:25

Value-Based Personnel Scheduling in the Halal Industry

Özet

The halal industry is experiencing a sustained growth trend driven by several interrelated factors, including the increase in the Muslim population and demographic transformation, rising awareness of halal among both Muslim and non-Muslim consumers, the expansion of the halal concept across multiple sectors, and the integration of global trade. The halal industry necessitates a human-centered and value-based management approach that goes beyond technical compliance in production and service processes, requiring the integration of values such as justice, trust, and respect for human dignity into operational decision-making mechanisms. Within this context, the personnel scheduling problem emerges as a critical decision-making domain in the halal industry, as it requires the simultaneous optimization of productivity objectives alongside human, cultural, and spiritual dimensions. This study aims to examine the personnel scheduling problem within a value-based operational decision-making framework in the halal industry. To this end, a mathematical optimization model was developed and validated through a case application in a production department. The model adopts the balanced allocation of personnel in terms of both the number and types of shifts as its primary objective, while embedding the principles of justice, trust, and human dignity into operational decision-making. Furthermore, human-centered considerations-such as accommodating employee preferences to the greatest extent feasible and ensuring alignment between personnel competencies and shift requirements-were incorporated into the modeling framework. The findings demonstrate that addressing the personnel scheduling problem in the halal industry through a value-based perspective, rather than limiting it to productivity and regulatory compliance, enables the establishment of a sustainable and measurable balance between operational performance and organizational spirituality. In this respect, the study offers a novel perspective and contributes original insights to the literature.

36
Nor Surilawana Sulaiman
15:35

Personnel Certification In Halal Conformity Assessment: Ethical Compliance and Quality Assurance in Brunei Darussalam

Özet

The credibility of the halal sector relies not only on product certification and limited documentation of technical competence, but also on personal certification. These personnel certifications are strategically important for ensuring Islamic sensitivity, ethical compliance, quality assurance e, and consumer trust. Therefore, personnel involved in halal certification and conformity assessment should be evaluated for their adherence to Islamic values and business ethics, proficiency in standards, knowledge of applicable legislation, and commitment to impartiality and integrity. Grounded in internationally recognised frameworks, for instance, OIC/SMIIC 2 - Conformity Assessment Bodies Providing Halal Certification, OIC/SMIIC 34 - General Requirements for Bodies Certifying Persons Involved in Halal-Related Activities, and Pendamping Proses Produk Halal (PPH) system, this study addresses the institutional and ethical dimensions of personnel certification in the halal sector. In addition, the effectiveness and reliability of certification processes are reinforced through auditing principles set, for instance, ISO 19011 - Guidelines for Auditing Management System, including integrity, fair presentation, due professional care, confidentiality, and independence. The study's qualitative approach facilitates triangulation through reviews of internationally recognised frameworks, content analysis of pertinent literature, and operational practices, thereby elevating analytical robustness and validity. The study emphasises that halal certification should foster shared understanding and harmonised implementation across all Islamic countries, rather than being limited to specific countries or cultures. Within this framework, personnel certification is regarded as a fundamental instrument for safeguarding the integrity of the halal supply chain, strengthening consumer confidence, and enhancing international acceptance. In conclusion, addressing personnel certification in the halal sector with respect to ethical compliance, standard conformity, and continuous competence development will promote mutual recognition among Islamic countries and build sustainable quality assurance in the global halal market.

1
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

2
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

3
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

4
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

5
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

6
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

7
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

8
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

9
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

10
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

11
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

7 Nisan 2026, Salı

12
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

13
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

14
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

15
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

16
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

17
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

18
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

19 Tam Metin
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

20
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

21
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

22
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

23
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

24
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
13.00 - 13.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

25
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

26
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

27
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

28
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

29
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

30
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

31
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

32
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

33
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

34
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

35
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

36
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

37
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

38
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
11.00 - 11.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

39
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
12.00 - 12.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti

40
Yazar Adı Soyadı
Yazarın Ünvanı
10.00 - 10.30

Bildiri Başlığı

Özet

Bildiri Özeti